ul. Kościuszki 173, 40-524 Katowice

Angielska wersja językowa
Komórki

Komórki macierzyste

30 sierpnia 2017

Komórki macierzyste to takie komórki, które mają jednocześnie dwie zdolności:

  • Do nieograniczonej liczby podziałów w ramach samo-odnawiania się (proliferacji),
  • Do różnicowania się (przekształcania się) w komórki innych typów (na przykład komórki kości, mięśni czy komórki nerwowe).

Funkcjonuje wiele podziałów i klasyfikacji komórek macierzystych. Przede wszystkim trzeba wspomnieć o podziale ze względu na pochodzenie:

  • Komórki macierzyste pochodzące z zarodka,
  • Komórki macierzyste pochodzące z tkanek organizmu dorosłego.

Ze względu na wiele problemów etycznych, dziś głównym obszarem badań są komórki macierzyste pozyskiwane od osób dorosłych.

Kolejnym niezwykle istotnym podziałem jest podział ze względu na zdolność do przekształcania się (różnicowania) w inne komórki:

  • Komórki macierzyste totipotencjalne, mogą przekształcać się we wszystkie rodzaje komórek, w tym także w komórki łożyska. Tym samym są w stanie (poprzez kolejne podziały) do utworzenia całego organizmu, ze wszystkimi rodzajami tkanek. Totipotencjalne komórki macierzyste występują jedynie na etapie zarodka. Najlepszym przykładem jest zapłodniona komórka jajowa (zygota), a także komórki powstające na pierwszym etapie rozwoju zygoty – blastomery.
  • Komórki macierzyste pluripotencjalne, mogą przekształcić się we wszystkie rodzaje komórek dorosłego organizmu, poza komórkami łożyska. Przykładem takiego rodzaju komórek są te, pochodzące z najwcześniejszego etapu rozwoju zarodka – pięciodniowej blastocysty. Pluripotencjalne komórki macierzyste mogą przekształcić się w każdy z trzech rodzajów komórek występujących na tym etapie rozwoju (listki zarodkowe mezodermy, ektodermy i endodermy). Jeden tylko kierunek różnicowania się jest dla komórek pluripotencjalnych niemożliwy – nie mogą „cofnąć się” i przekształcić z powrotem w komórki totipotencjalne.
  • Komórki macierzyste multipotencjalne (multipotentne), mogą przekształcić się w kilka różnych typów komórek, zazwyczaj o podobnych właściwościach (są ukierunkowane tkankowo).
  • Komórki macierzyste unipotencjalne (unipotentne) – mogą różnicować się wyłącznie w jeden rodzaj komórek, określonej tkanki czy określonego narządu. Nazywane są także somatycznymi komórkami macierzystymi.

Często używane w kontekście komórek macierzystych są jeszcze dwa określenia: komórki prekursorowe i komórki progenitorowe. Są to multipotentne lub unipotentne komórki macierzyste występujące w narządach dorosłych osobników. Służą do regeneracji tychże narządów – to one właśnie, dzieląc się, dostarczają „budulca” w ramach procesów regeneracji tkanki.

Komórki progenitorowe różnią się od „zwykłych” komórek somatycznych tym, że są zdolne do podziału (namnażania się).

Rodzaj podziału jest bardzo istotnym czynnikiem różnicującym komórki progenitorowe i komórki macierzyste.

Kolejną kwestią wartą jednoznacznego wyjaśnienia jest zagadnienie wykorzystywania w medycynie i kosmetyce preparatów opartych o komórki macierzyste innych niż homo sapiens organizmów – na przykład komórki macierzyste jelenia lub szwajcarskiej jabłoni. By nie wchodzić w zbyteczne, nadmiernie szczegółowe omówienia – w preparatach tych NIE ZNAJDUJĄ się jakiekolwiek żywe komórki macierzyste. Mamy do czynienia jedynie z różnorodnymi, złożonymi substancjami, które mogą mieć pozytywny wpływ na rozwój, regenerację i tempo starzenia się ludzkich komórek. Mechanizm ich ewentualnego działania jest kompletnie inny, niż regeneracyjne zdolności ludzkich komórek macierzystych, o których pisaliśmy powyżej. Niestety większość (choć nie wszystkie) sygnalizowanych preparatów roślinnych i zwierzęcych nie dysponuje wysokiej jakości, obiektywnymi badaniami klinicznymi, które jednoznacznie potwierdzałyby ich skuteczne działanie.

Powiązany wpis
Top